byΠΟΣΟ ΒΙΩΣΙΜΗ ΕΙΝΑΙ Η fast fashion;
Η fast fashion αναφέρεται στο φαινόμενο της ταχείας παραγωγής οικονομικών ενδυμάτων, τα οποία ακολουθούν πιστά τις τάσεις της μόδας. Αρχικά, φαίνονται πολύ ελκυστικά, αφού καλύπτουν τις ανάγκες του καταναλωτικού κοινού σε ικανοποιητικές τιμές. Ωστόσο, προκύπτουν σοβαροί προβληματισμοί για την ενστάλαξη της περιβαλλοντικής συνείδησης και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας.
Βέβαια, πολλές είναι οι εταιρείες fast fashion, οι οποίες προσπαθούν να αποκτήσουν τον τίτλο «βιώσιμες», δημιουργώντας συλλογές ρούχων κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα υλικά, όπως ανακυκλωμένο πολυεστέρα. Από την άλλη πλευρά, τέτοιου είδους πρακτικές δεν αποτελούν ουσιαστικές λύσεις, καθώς τα υλικά που προέρχονται από διαδικασίες ανακύκλωσης χρησιμοποιούνται σε μικρά ποσοστά, τα ρούχα δεν μπορούν εν τέλει να ανακυκλωθούν λόγω των μικτών ινών και η συνολική παραγωγή ενδυμάτων συνεχίζει να παραμένει υπέρμετρη.
Πέρα από τον όγκο των αποβλήτων των ενδυμάτων, προβλήματα στο περιβάλλον δημιουργούνται κι από τις μεθόδους κατασκευής τους. Οι ενέργειες που ακολουθούνται για τη βαφή και το φινίρισμα, ρυπαίνουν το οικοσύστημα με χημικές ουσίες και βαφές, ενώ το πλύσιμο των συνθετικών ινών απελευθερώνει μισό εκατομμύριο τόνους μικροϊνών στον ωκεανό κάθε χρόνο. Το μέγεθος των μικροϊνών αυτών ισοδυναμεί με πενήντα δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια. Ο αριθμός αυτός όσο κι αν φαντάζει υπερβολικός, είναι απόλυτα ρεαλιστικός, εάν αναλογιστούμε ότι αντιστοιχούν 12 έως 19 κιλά υφασμάτινων αποβλήτων ετησίως ανά άτομο, με ποσοστό άνω του 87% αυτών των ενδυμάτων να μην καταλήγουν στην ανακύκλωση ή να μην επαναχρησιμοποιούνται.
Στον κλάδο της επαναχρησιμοποίησης, η fast fashion έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει αρνητικά τον τομέα των vintage ρούχων. Τα ρούχα fast fashion δεν πληρούν μία βασική προϋπόθεση: την ανθεκτικότητα που χαρακτηρίζει τα vintage κομμάτια. Σαν αποτέλεσμα, δεν γίνεται να αντέξουν στο πέρασμα του χρόνου σε συνδυασμό με την εναλλαγή διαφορετικών καταναλωτών, οπότε δεν μπορούν να βρεθούν μετέπειτα για πώληση σε καταστήματα vintage. Ακόμη, λόγω της προχειρότητας της κατασκευής τους, τα ρούχα fast fashion φθείρονται αρκετά γρήγορα και συνεπώς δεν μπορούν να ενισχύσουν τις δωρεές. Επιπροσθέτως, η ταχεία κατανάλωση νέων ρούχων σημαίνει μειωμένο ενδιαφέρον για τα προϊόντα vintage, συμβάλλοντας τελικά στην αύξηση των αποβλήτων. Κρίνεται λοιπόν ιδιαίτερης σημασίας να δρομολογηθούν έμπρακτες λύσεις που θα περιορίσουν την οικολογική αυτή καταστροφή.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκοντας τον οικολογικό σχεδιασμό βιώσιμων προϊόντων στο πλαίσιο της πρόληψης, λαμβάνει δραστικά μέτρα. Συγκεκριμένα, ενισχύει την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση, ώστε να μειωθεί ο όγκος των παραγόμενων αποβλήτων και σαν αποτέλεσμα, και η περιβαλλοντική φθορά. Βασικό στόχο αποτελεί η αναδιάρθρωση της βιωσιμότητας των προϊόντων στην αγορά της ΕΕ, ενισχύοντας την ανθεκτικότητά τους. Ταυτόχρονα επιβάλλονται αναφορές από τις επιχειρήσεις, σχετικά με τα απούλητα προϊόντα που καταλήγουν ως απόβλητα προς καταστροφή. Για την ακρίβεια, από τον Ιούλιο του 2026, απαγορεύεται στις μεγάλες επιχειρήσεις να καταστρέφουν τα απούλητα προϊόντα τους, ενώ το ίδιο μέτρο θα ισχύσει για τις μεσαίες επιχειρήσεις από τον Ιούλιο του έτους 2030. Επίσης, οι παραγωγοί που θα πληρούν τις προϋποθέσεις στα προϊόντα τους, θα λαμβάνουν το οικολογικό σήμα της ΕΕ: μια πιστοποίηση ώστε να προβάλλονται τα ενδύματα που περιέχουν λιγότερες βλαβερές ουσίες και συμμετέχουν σε μικρότερο ποσοστό στη ρύπανση της ατμόσφαιρας και των υδάτων.
Εν κατακλείδι, η fast fashion δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη με τα δεδομένα ως έχουν, αφού καταναλώνει αναρίθμητους φυσικούς πόρους, παράγει τεράστιες ποσότητες αποβλήτων και συμβάλλει ποικιλοτρόπως στην αύξηση της ρύπανσης. Παρά τις επιμέρους διορθώσεις μέσω νέων τεχνολογιών ή πολιτικών ρυθμίσεων, το επιχειρηματικό αυτό μοντέλο – μεγάλη παραγωγή, χαμηλές τιμές και μικρή διάρκεια ζωής των προϊόντων – βρίσκεται σε αντίθεση με την έννοια της ουσιαστικής βιωσιμότητας. Επομένως, απαιτείται είτε μια ριζική αναμόρφωση της βιομηχανίας ενδυμάτων είτε συνειδητή μετατόπιση των καταναλωτών σε περισσότερο υπεύθυνες πρακτικές, όπως η επαναχρησιμοποίηση, η επιδιόρθωση, η ανταλλαγή, η ανακύκλωση και φυσικά, η επιλογή προϊόντων μεγαλύτερης διάρκειας.
